Problem jakości w gminnych przetargach na montaż instalacji fotowoltaicznych.

Prawo zamówień publicznych każe w przetargach gminnych wybierać najkorzystniejsze oferty niestety w praktyce sprowadza się to do wyboru oferty najtańszej co rodzi szereg problemów z jakością zastosowanych komponentów, jakości montażu i zapewnienia serwisu oraz gwarancji. Konkurencja jedynie ceną między firmami po przekroczeniu pewnego poziomu musi odbić się na jakości wykonanej instalacji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku przetargu w Busko Zdrój gdzie „najkorzystniejsza” oferta na budowę mikroinstalacji oscylowała wokół 3730 zł/kWp netto gdzie w tej cenie nie można nawet kupić komponentów i zabezpieczeń wysokiej jakości nie mówiąc już o montażu, serwisie, gwarancjach.

Jak zapisać jakość – to pytanie zadaje sobie wielu inwestorów których obejmuje ustawa o zamówieniach publicznych. Wiele z obecnie stosowanych prób ograniczenia możliwości startowania w przetargu nierzetelnych wykonawców się nie sprawdza. Bardzo często inwestor w wymaganiach stawia warunek referencji jednak obecnie referencje na każdy przetarg można przynieść w teczce lub stworzyć konsorcjum z firmą która wniesie pożądane referencje. Innym sposobem podniesienia jakości jest żądanie wydłużonej gwarancji jednak w przypadku spółek celowych zakładanych do wygrywania przetargów długa gwarancja również nie przedstawia wysokiej wartości. Jak zatem zadbać o jakość instalacji PV w przetargach publicznych?

Po pierwsze urządzenia

Ustawa o zamówieniach publicznych nie pozwala na ograniczanie konkurencji a specyfikacja techniczna musi dotyczyć parametrów użytkowych. Z tego względu bardzo ciężko wyspecyfikować parametry kluczowych urządzeń jak moduły fotowoltaiczne w sposób eliminujący niskiej jakości urządzenia – bez ograniczania konkurencji. W przypadku klasycznych modułów PV mono czy poli krystalicznych jest to praktycznie niemożliwe gdyż nawet producenci oferujący najniższej jakości moduły PV są w stanie uzyskać dowolną certyfikację czy przygotować pod przetarg produkt o dowolnych parametrach. Jednym ze sposobów eliminacji niskiej jakości modułów PV w przetargach jest postawienie na nowe technologie, których nie opłaca się wykonywać z niskiej jakości komponentów. Wśród najciekawszych technologii należy wymienić moduły oparte o ogniwa PREC, Moduły SMART, czy moduły CIGS. Technologie te są dostępne dla kilkudziesięciu najbardziej zaawansowanych technologicznie producentów dbających o jakość sprzedawanych produktów. Innym sposobem jest stawianie wymogu wysokiej sprawności modułów PV dzięki czemu można uniknąć modułów wyprodukowanych z ogniw niskiej jakości. W tym przypadku należy mieć na uwadze ciągły wzrost sprawności modułów PV oraz różnice w sprawności między poszczególnymi technologiami.

Po drugie nadzór

Niska cena w przetargu często oznacza dla wykonawcy konieczność oszczędzania na każdym detalu i komponencie oraz podwykonawcach. W takim przypadku niezmiernie ważny jest nadzór inwestorski pełniony przez osobę/osoby mogące szybko i jednoznacznie stwierdzić czy prace wykonywane są zgodnie ze sztuką a używane komponenty są zgodne z dokumentacją. Szczególnie ważna jest kontrola prac zanikających których nie można zweryfikować w ramach odbioru końcowego.

Po trzecie pomiary i odbiór

Odbiór inwestycji to ostatnia szansa dla inwestora aby zanegować jakość oraz zgodność wykonanych prac. Odbiór dobrze przeprowadzić przy współpracy z inżynierem projektu lub osobą której wiedza pozwoli na merytoryczną ocenę wykonanych prac. Oprócz oględzin instalacji ważna jest weryfikacja wyników testów i pomiarów. W przypadku instalacji fotowoltaicznych bardzo ważne są pomiary wydajności poszczególnych łańcuchów modułów oraz badania kamerą termowizyjną. Wyniki tych pomiarów pozwalają jednoznacznie ocenić czy wydajność instalacji jest zgodna ze specyfikacją.

Przemyślenia po spotkaniu w Departamencie Energii Odnawialnej

Początkiem tego tygodnia miałem przyjemność uczestniczyć w spotkaniu w Departamencie Energii Odnawialnej gdzie jako branża PV w Polsce mieliśmy możliwość przedstawić swoje postulaty oraz zadać pytania o kształt zmian w ustawie. Po spotkaniu można odnieść wrażenie że ministerstwo energii jest otwarte na naprawcze zmiany ustawy z drugiej strony jest zdeterminowane do zmiany sytemu wsparcia i wyeliminowania taryf gwarantowanych. Poniżej przemyślenia na temat tez i odpowiedzi poruszanych podczas spotkania. 

1 - Techniczne zmiany w ustawie jak definicja prosumenta poszerzona o każdego odbiorcę końcowego energii, wyeliminowanie kwartalnego raportowania zapewne pojawi się już w opracowywanym projekcie nowelizacji ustawy o OZE i widać dużą otwartość ME na tego typu zmiany. 

2- Podstawą "wsparcia" dla mikroinstalacji będzie netmetering.  

3 - Net metering będzie obejmował zarówno energię jak i dystrybucję jednak w wyjściowej propozycji ME zapewne zaproponuje dla instalacji do 7 kWp wskaźnik 1:0,7 dla większych 1:0,5. W zakresie wskaźników oraz zakresów mocy widać pole do negocjacji. 

4 - Intencją ME jest wprowadzenie systemu wsparcia w którym mikronstlacje będą zwracać się okresie w 9-11 lat jednak propozycja 1:07 tego warunku nie spełnia. 

5 - Stawki gwarantowane zostaną zapewne zostaną wyeliminowane w propozycji nowelizacji jednocześnie widać bardzo duży opór ME do tego systemu wsparcia i dyskusji na jego temat. 

6 - Nowy system wsparcia dla mikroinstalacji ma być powszechny i objąć wszystkie instalacje zarówno nowe jak i istniejące. 

7 - W aukcjach dla większych instalacji mogą pojawić się koszyki technologiczne co jest pozytywną informacją jednak nie jest znany mechanizm wyliczenia puli mocy dla poszczególnych technologii. 

8 - Ustawa ma obowiązywać do 1 lipca - widać dużą determinację do jej uchwalenia co oznacza że zapewne trafi do sejmu jako projekt poselski.

Sugestie w zakresie koniecznych zmian w ustawie które warto poruszyć przy w ramach jej nowelizacji można przesłać do biura Stowarzyszenia Branży Fotowoltaicznej biuro@polskaPV.pl które stało się sygnatariuszem szerokiej branżowej koalicji. 

Zjednoczona branża PV w Polsce mówi jednym głosem w Departamencie Energii Odnawialnej

W efekcie zawiązania szerokiego porozumienia firm oraz organizacji z branży PV na spotkaniu w Departamencie Energii Odnawialnej 04 kwietnia 2016 r. pojawiła się po raz pierwszy tak szeroka reprezentacja branży.

Reprezentanci Porozumienia Branży Fotowoltaicznej w Polsce oraz koordynator prac  (od prawej):
Bogdan Szymański- Prezes Zarządu Stowarzyszenia Branży Fotowoltaicznej – Polska PV; Dr inż. Stanisław M. Pietruszko- Prezes Zarządu Polskiego Towarzystwa Fotowoltaiki, Przewodniczący Reprezentantów;
Mariusz Potocki- Członek KIGEIT. Jakub Charaszkiewicz- Członek Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Słonecznej; Paweł Czaus koordynator prac. 

Na podstawie wymiany poglądów z Dyrektorem Departamentu panem Andrzejem Kaźmierskim odniesiono wrażenie, że Ministerstwo jest otwarte na dialog z branżą. Z dużym zrozumieniem przyjmowane były postulaty w sprawach technicznych i naprawczych ustawy, z kolei punktem sporu zapewne będzie finalny kształt systemu wsparcia.

Bardzo pozytywną informacją jest zapowiedź Ministerstwa w zakresie:

– rozszerzenia definicji prosumenta o każdego konsumenta energii,

– definicja mini źródła energii odnawialnej,

– wyeliminowanie kwartalnego obowiązku sprawozdawczego dla prosumentów,

– rozważenie wprowadzenie trybu odwoławczego w przypadku opieszałości OSD w przyłączeniu mikroinstalacji.

Punktem sporu ze stroną rządową z pewnością pozostanie system wsparcia, w zakresie którego porozumienie branży fotowoltaicznej w Polsce proponuje net- metering 1:1 oraz utrzymanie taryf gwarantowanych zgodnie z zapisami ustawy o OZE.

Z kolei wyjściową pozycją Ministerstwa jest net- metering w postaci:

– 1:0,7 dla instalacji do 7 kWp,

– 1:0,5 dla instalacji 7-40 kWp

– 1:0,35 dla instalacji z dotacją

W tym miejscu należy zaznaczyć, że bez projektu ustawy są to jedynie deklaracje i propozycje Ministerstwa, które jednak jasno pokazują kierunek zmian.

Jak komentują reprezentanci Porozumienia w momencie pojawiania się projektu nowelizacji ustawy i oficjalnych konsultacji czeka nas trudna batalia o system wsparcia dla fotowoltaiki tak, aby zachować ekonomiczne podstawy funkcjonowania branży. Z tego względu każda firma popierająca stanowisko Porozumienia proszona jest o przystąpienie do Porozumienia poprzez informację mailową do sekretarza Porozumienia pana Pawła Czaus pawel.czaus@pses.org.pl

Panowie dziękuję za porozumienie oraz wspólny front w walce o fotowoltaikę w Polsce !

Konieczne zmiany w ustawie o OZE

1. Rozszerzenie katalogu podmiotów, które mogą kupować i sprzedawać energię z rozliczeniem w bilansach półrocznych o wszystkich konsumentów energii niezależnie od ich formy prawnej i czasu montażu mikroinstalacji. 
2. Zobowiązanie każdego sprzedawcy energii do rozliczania energii kupowanej i sprzedawanej w bilansach półrocznych a nie jedynie tzw. sprzedawcy zobowiązanego
3. Zniesienie pisemnego obowiązku sprawozdawczego nałożonego na prosumentów w zakresie raportowania OSD ilości wyprodukowanej energii i energii wprowadzonej do sieci. 
4. Wyłączenie mikroinstalacji z podatku akcyzowego
5. Wyłączenie właścicieli mikro i małych instalacji z kosztów bilansowania handlowego. 
6. Przyjęcie jasnej definicji net meteringu w ramach której zostaną doprecyzowane ramy czasowe rozliczenia oraz zakres rozliczenia obejmujący zarówno bilansowanie energii jak i przesyłu. 
7. Wprowadzenie taryf gwarantowanych zakupu energii z mikro instalacji do 10 kW po zbilansowaniu (w przypadku pełnego netmeteringu). 
8. Objęcie systemem wsparcia w tym taryfami gwarantowanymi instalacji przyłączonych do sieci po 1 stycznia 2016.
9. Wprowadzenie prostych zasad opodatkowania przychodów ze sprzedaży energii z mikroinstalacji np. w postaci ryczałtu. 
10. Wprowadzenie większego wsparcia dla małych instalacji poprzez umożliwienie rozliczenia w bilansach półrocznych dla instalacji przyłączanych po 1 lipca 2016 r. 
11. Wprowadzenie w ramach aukcji oddzielnej puli mocy dla małych instalacji z których energia będzie w większości konsumowana na potrzeby własne obiektu przy którym lub w ramach którego są one montowane.
12. Wprowadzenie w ramach aukcji koszyków technologicznych.

1:07 propozycja ME w zakresie "wsparcia dla prosumentów"

Mimo iż nie ma jeszcze żadnych oficjalnych zapisów w zakresie nowelizacji rozdziału 4 ustawy o OZE (rozdział opisujący wsparcie dla mikroinstalacji). Sygnały i przecieki, jakie docierają z Ministerstwa Energii są niepokojące, mimo iż nie stanowią one ciągle spójnego rozwiązania w zakresie wsparcia dla prosumentów pewne propozycje mogą budzić daleko idące zaniepokojenie. Wypowiedzi przedstawicieli ME wybrzmiewają w tonie jakby całkowicie zapomniano, że obecnie w ustawie dla najmniejszych instalacji przewidziano stawki gwarantowane, za którymi głosowała obecna partia rządząca a ówczesna opozycja.

W zamian za to Ministerstwo energii proponuje net metering w bardzo niejasnym kształcie. Po pierwsze ciągle nie wiadomo czy rozliczenie w bilansach półrocznych / rocznych będzie dotyczyć jak obecnie tylko energii czy tak, że opłat przesyłowych. Należy zaznaczyć, że dla najmniejszych instalacji pv ekonomika ich budowy na zasadach net meteringu występuje tylko w przypadku pełnego rozliczenia bilansowego ( przesył + energia). Z kolei w swych zapowiedziach ME nic nie mówi, jakich składowych będzie dotyczyć bilansowanie jednocześnie dodatkowo proponuje rozliczenie, w którym za jedną kilowatogodzinę energii prowadzoną do sieci prosument będzie miał możliwość odbioru 0.7 Kilowatogodziny. Abstrahując od braku ekonomicznych podstaw dla budowy mikro instalacji fotowoltaicznych przy takich zasadach rozliczenia. Proponowane rozwiązanie jawnie dyskryminowałoby energetykę rozproszoną będąc jednocześnie niesprawiedliwe społecznie. W konsekwencji prosumenci zostaliby sprowadzeni do roli przymusowych darczyńców dużych koncernów energetycznych. Co więcej przy takim rozwiązaniu czysta zielona energia wytwarzana w rozproszonych mikroźródłach przez ZE byłaby pozyskiwana w cenie energii czarnej. Biorąc pod uwagę, że obecna cena sprzedaży energii dla odbiorców indywidualnych jest na poziomie 0,25 zł/kWh netto to przy założeniu, że prosument będzie mógł odebrać zaledwie 0.7 kWh energii wprowadzonej wartość energii odebranej spada do poziomu około 0,176 zł/kWh netto, czyli w okolice hurtowej ceny energii na TGE. W takim przypadku trudno w ogóle mówić o systemie wsparcia dla prosumentów szczególnie biorąc pod uwagę, że Ministerstwo Energii chce także ograniczyć i utrudnić sprzedaż nadwyżek energii produkowanej przez prosumentów.

Jedyną dobrą informacją jest fakt, że nie jest to jeszcze projekt ustawy a jedynie pewne zapowiedzi kierunku zmian. Miejmy nadzieję, że w drodze konsultacji Ministerstwo energii uwzględni zgłaszane postulaty i w konsekwencji system wsparcia dla prosumentów nie stanie się w efekcie ustawą anty prosumencką na wzór ustawy anty wiatrakowej.